Ook aan een cirkel komt een eind

Na 10 jaar veel plezier en passie staken wij per 1 januari 2026 onze activiteiten, u kunt zich dus niet meer aanmelden.

Graag wil ik beginnen met iedereen te bedanken die 10 jaar Tuinen van Groede mogelijk heeft gemaakt. Om niemand te vergeten noem ik alleen de mensen zonder wiens hulp het écht niet was gelukt: Yuma, Vero, Lien en de familie Van Hoeve, van wie wij de grond pachtten. Verder alle oogstdeelnemers, vrijwilligers (en dan vooral Ingrid voor haar onuitputtelijke energie), restaurants die onze groenten serveerden en overige klanten.

De afgelopen 2 jaren knaagde het al een beetje aan mij, het kostte steeds meer tijd en inspanning om de Tuinen te laten zijn wat ik wilde dat het was. Vanwege fysieke- en gezondheidsproblemen binnen ons team kwam de last steeds meer op mijn schouders.

De passie was er nog, maar ondanks alle hulp op de meewerkdagen werd het steeds zwaarder om de verantwoordelijkheid te dragen voor deze mooie plek. Er bleef ook te weinig tijd over voor privé, om ons eigen thuis in Groede te verbouwen en duurzaam te maken en voor familie en vrienden. Teveel tegelijk, dus er moesten keuzes worden gemaakt, en mijn leeftijd speelt dan ook een rol, toen bijna en inmiddels al een paar weken 60 jaar.

In eerste instantie zijn er nog gesprekken geweest met overname kandidaten, maar toen ik medio 2025 een gesprek met Conrad van Hoeve had over de toekomst werd duidelijk dat hij op termijn ook plannen heeft met het terrein. Jaarafspraken met nieuwe pachters vond hij niet reëel, dan kunnen nieuwe pachters niets voor de langere termijn opbouwen. Samen hebben wij toen besloten om de knoop door te hakken en een eind te breien aan ons mooie project. Het is dus absoluut niet waar dat het niet mijn eigen keuze was om te stoppen, mensen die dat roepen mag je naar mij doorverwijzen.

Het begon in 2015 allemaal met kippenvel. Toen iemand die ik niet kende tegen mij zei dat ik biologisch boer moest worden kreeg ik meteen kippenvel. Ik wist nog genoeg redenen op te noemen waarom dat een slecht idee was, maar daar had hij eenvoudige oplossingen voor. Drie dagen later zag ik een documentaire over De Nieuwe Ronde, een CSA tuin bij Wageningen, en wist dat dit de oplossing was! Op kleine schaal beginnen, dan kon dat in combinatie met een baan worden opgebouwd. Lien, Yuma en Vero waren ook meteen enthousiast.

Als kind was ik altijd in de natuur te vinden, op het strand, in de bomen en bij (soms in) de sloot. Op de middelbare school was biologie mijn favoriete vak. De docent zag dat ook en adviseerde mij om biologie te gaan studeren, dat zag ik toen helemaal niet zitten, had er ook geen beeld bij wat je daar mee kon. Pas vanaf mijn 40^ste realiseerde ik mij dat hij gelijk had, het duurde nog 10 jaar voordat ik die passie vorm gaf. Met de kennis die ik had, vanuit opleidingen en werk, had ik genoeg kennis en ervaring om een bedrijf op te zetten. Ik wist wat van tuinieren, Lien stond vierkant achter me, tuinieren was haar bovendien met de paplepel ingegoten, Yuma had Groen college gedaan, het oog voor detail van Vero, die bovendien in de moestuin van haar opa is opgegroeid, maakte het stel compleet.

Grond was snel gevonden en eind 2025 zaaiden we de eerste winsterpostelein in de kas bij de familie Van Hoeve. We hebben veel gehad aan de kennis en ervaring van Conrad. Begin 2016 werd een deel van het grasveld omgeploegd. “Klein beginnen, want we hebben genoeg mensen met enthousiaste ideeën zien afhaken” zeiden Co en Gerie van Hoeve. Samen met de 17 deelnemers begonnen we aan het avontuur.

Aan het eind van het eerste jaar hadden we voldoende nieuwe inschrijvingen om uit te breiden. Op een besneeuwd veld legden wij begin 2017 de cirkeltuin aan, een vorm die mij erg aanspreekt en die Lien en ik in Frankrijk bij Ecolonie hadden gezien.

Jaar na jaar breidden wij de Tuinen uit en investeerden in watervoorziening, kassen, gereedschappen en machines, efficiency.

De kennis deden wij op door veel te lezen, YouTube kanalen en lezingen die wij volgden op conferenties. Gelukkig hadden we daar vaak verschillende bronnen en visies, hierdoor konden we elkaar bestuiven en kwamen we met een manier die voor ons allemaal paste.

De belangrijkste les die wij leerden was om los te laten: geen paniek, we hebben niets onder controle. Elk jaar was anders, elk jaar bracht nieuwe uitdagingen en tegenslagen. Door hard werken, niet opgeven en door de diversiteit van gewassen hadden we toch altijd voldoende te oogsten voor de deelnemers.

Ook geen hek bouwen om onze Tuinen. Gewoon vertrouwen hebben in de mensen, soms verdwenen er dingen en vergaten mensen te betalen, maar de meeste mensen deugen.

Andere lessen waren dat je niet tegen de natuur in moet werken, maar met de natuur mee. Dan helpt de natuur ons met bijvoorbeeld plagen. Een plaag is een systeem dat uit balans is, door los te laten zoekt de natuur vanzelf naar een nieuwe balans. Deze balans is echter nooit de eindfase, er is continue beweging.

Wat de mens kan doen is de natuur helpen om ons te helpen. Bijvoorbeeld door het bodemleven te helpen opbouwen, dit is wat ons betreft de basis. Ook natuurlijke vijanden aantrekken helpt, om de processen in de natuur te begrijpen zul je je in de natuur moeten verdiepen. Een paar simpele voorbeelden zijn: lieveheersbeestjes en andere insecten aantrekken of nestkasten voor torenvalken neerzetten. De biodiversiteit vergroten, zodat er minder ruimte is voor onbalans.

Dit is eenvoudiger op kleine schaal, dus ik begrijp ook de reguliere landbouw wel, gelukkig wordt er steeds meer onderzoek gedaan naar kleinschalige landbouw en automatisering. Daarmee kunnen we hopelijk overgaan naar een systeem met polycultuur in plaats van monocultuur. Een akker met alleen kolen is een paradijs voor koolwitjes, op een akker met meer variëteit heb je beduidend minder schade en hoef je niet te bestrijden Maar in een landbouwsysteem met steeds grotere machines is dat nog niet te realiseren. Ik droom gewoon verder over een ander systeem, of dit realistisch is zal de toekomst ons leren., de mooie bloemranden die je langs de akkers ziet zijn al een mooie verbetering.

Landbouw op kleinere percelen creëert ook meer ruimte voor randen, zoals wij die voor de ruilverkaveling hadden. Kleine paradijsjes voor allerlei dieren, ook dat hebben wij gerealiseerd op de Tuinen. Tussen het werken door konden wij  heerlijk genieten van de rust en al het leven om ons heen. De vele vogels, vechtende wezels, een boos en defensief konijntje, enorm veel insecten die duidelijk profiteerden van ons kleine stukje oase.

Wat mij en onze oogstdeelnemers ook duidelijk is geworden is dat de smaak van vollegrondsgroente, die zich op zijn gemak mag ontwikkelen, vele malen beter is dan het meeste wat er in de supermarkt ligt. Wij verbaasden ons er ook over dat de vers geoogste en gewassen sla in een bak in de koelkast gewoon doorgroeit en na een paar dagen het deksel omhoogduwde. Een plantje mag in de moderne verticale landbouw precies genoeg mineralen, licht en water krijgen, maar een plant uit de volle grond is toch anders qua structuur en smaak. Er gebeurt toch iets bijzonders in de grond wat wij in een pakhuis nog niet kunnen evenaren.

Dat het een echte gemeenschapstuin was bleek uit de vele contacten die mensen hebben gemaakt en de gezelligheid op de meewerkdagen. We hebben veel mooie en bijzondere mensen mogen ontmoeten en mogen inspireren. Andere projecten in Zeeland hebben ons enthousiasme opgepakt en zijn zelf een CSA begonnen. Ik hoop dat we veel mensen hebben geïnspireerd om hun passie te volgen en er op te vertrouwen dat je bergen kunt verzetten.

Ook aan een cirkel komt een eind …. of opent ons besluit om te stoppen met de Tuinen van Groede de deur naar nieuwe kansen en is dit het begin van een volgende cyclus?

Een deel van onze oogstdeelnemers hebben zich verenigd in de Tuinen van Sluis om te zoeken naar een alternatief in de regio. Bezoek hun website https://tuinenvansluis.eu/ en schrijf je in op de nieuwsbrief om op de hoogte te blijven.